Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng ngày càng gắn bó với đời sống của mỗi người dân. Bên cạnh những tiện ích trong giao tiếp, học tập, làm việc, mua bán và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến, nguy cơ mất an toàn thông tin, lộ lọt dữ liệu cá nhân và các hình thức lừa đảo trực tuyến cũng ngày càng tinh vi.

1. Phổ biến Luật An ninh mạng năm 2025 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân

Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, gồm 08 chương, 45 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Luật quy định về an ninh mạng, bảo vệ an ninh mạng và quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Luật An ninh mạng năm 2025 được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất trong bảo vệ an ninh quốc gia, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh. Luật cũng chú trọng bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương trên không gian mạng như trẻ em, người cao tuổi và người hạn chế về nhận thức.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 26/6/2025 và có hiệu lực từ 01/01/2026. Luật quy định về dữ liệu cá nhân, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; đồng thời xác lập các quyền cơ bản của chủ thể dữ liệu như quyền được biết, quyền đồng ý, quyền truy cập, chỉnh sửa và yêu cầu xóa dữ liệu theo quy định.

Việc tìm hiểu và chấp hành các quy định của pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân là trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, tin cậy.

2. Cảnh giác với các phương thức, thủ đoạn lừa đảo trực tuyến

Hiện nay, các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng mạng xã hội, điện thoại, tin nhắn, thư điện tử và các nền tảng trực tuyến để tiếp cận người dân. Một số thủ đoạn thường gặp như:

• Giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, cơ quan thuế, bảo hiểm hoặc chính quyền địa phương để thông báo người dân có liên quan đến vụ việc, khoản nợ, vi phạm hoặc hồ sơ cần xử lý, sau đó yêu cầu cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền.
• Giả danh người thân, bạn bè thông qua tài khoản mạng xã hội hoặc số điện thoại lạ để vay tiền, nhờ chuyển khoản trong tình huống khẩn cấp.
• Gửi đường link, mã QR hoặc tệp tin giả mạo với nội dung nhận quà, nhận tiền, cập nhật thông tin, xác minh tài khoản, nhận trợ cấp, tuyển dụng… nhằm dụ người dùng truy cập vào trang web giả mạo hoặc cài đặt ứng dụng độc hại.
• Lừa đảo mua bán trực tuyến, yêu cầu người mua chuyển tiền trước, cung cấp mã OTP hoặc thông tin tài khoản ngân hàng; hoặc giả danh nhân viên giao hàng để yêu cầu thanh toán.
• Mời gọi đầu tư, kinh doanh, làm việc trực tuyến với lợi nhuận cao, yêu cầu nộp tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân trước khi được tham gia.
• Chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội sau đó sử dụng danh tính của chủ tài khoản để nhắn tin vay tiền, lừa đảo người thân, bạn bè.

Đặc biệt, người dân cần nhớ: Cơ quan Công an, ngân hàng và cơ quan nhà nước không yêu cầu người dân cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để “xác minh”, “điều tra” hay “bảo đảm an toàn”.

3. Chủ động bảo vệ thông tin và dữ liệu cá nhân

Để phòng ngừa nguy cơ bị lộ lọt, đánh cắp hoặc lợi dụng dữ liệu cá nhân, mỗi người dân cần:

Một là, bảo vệ tài khoản cá nhân. Sử dụng mật khẩu mạnh, không sử dụng một mật khẩu cho nhiều tài khoản; bật xác thực hai lớp đối với các tài khoản quan trọng.

**Hai là, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu, mã PIN, thông tin tài khoản ngân hàng, số thẻ, mã CVV hoặc thông tin định danh cá nhân cho người khác qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội.

**Ba là, không tùy tiện chụp ảnh, đăng tải hoặc chia sẻ công khai căn cước, giấy tờ tùy thân, tài khoản ngân hàng, địa chỉ, số điện thoại và các thông tin riêng tư trên mạng xã hội.

Bốn là, không nhấp vào đường link, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng từ nguồn không rõ ràng. Khi nhận được yêu cầu bất thường, cần kiểm tra lại thông tin thông qua kênh chính thức.

Năm là, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. Không đăng tải, bình luận hoặc lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng, tin giả, tin sai sự thật hoặc nội dung có thể gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Sáu là, thường xuyên cập nhật hệ điều hành, phần mềm và ứng dụng; cài đặt phần mềm từ nguồn chính thống; sao lưu những dữ liệu quan trọng để hạn chế thiệt hại khi xảy ra sự cố.

4. “4 KHÔNG” để phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng

KHÔNG cung cấp mật khẩu, mã OTP và thông tin tài khoản cho người khác.

KHÔNG chuyển tiền khi chưa xác minh rõ người nhận và mục đích giao dịch.

KHÔNG truy cập đường link, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.

KHÔNG tin tưởng tuyệt đối những lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”, “đầu tư lợi nhuận khủng”, “trúng thưởng”, “nhận quà”, “nhận tiền” trên mạng.

5. Khi có dấu hiệu lừa đảo, cần làm gì?

Khi nghi ngờ bị lừa đảo hoặc phát hiện tài khoản, thiết bị có dấu hiệu bất thường, người dân cần bình tĩnh, dừng giao dịch, không tiếp tục cung cấp thông tin, đồng thời nhanh chóng liên hệ với ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan để thực hiện các biện pháp bảo vệ tài khoản.

Đối với các vụ việc có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc vi phạm pháp luật, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an để được hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý theo quy định.

6. Chung tay xây dựng không gian mạng an toàn, văn minh

Bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân xã Na Son hãy chủ động trang bị kiến thức, nâng cao kỹ năng số, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm và tích cực tuyên truyền, nhắc nhở người thân, nhất là trẻ em và người cao tuổi, nâng cao cảnh giác trước các nguy cơ trên không gian mạng.

Mỗi người dân là một “công dân số” có trách nhiệm.

Mỗi gia đình là một “pháo đài” bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Mỗi tài khoản được bảo vệ là góp phần bảo vệ cộng đồng.